फ्लेवर ओव्हर फ्लेवर, भारतातील खाद्यपदार्थाची स्वादिष्ट बोली

पुणे : क्रॉइसंट जेव्हा ‘प्रशांत’ झाला, तेव्हा तो केवळ मीम नव्हता; तो एक क्षण होता. एका भारतीय मुलाने आत्मविश्वासाने फ्रेंच पेस्ट्रीचे चुकीचे नाव दिल्याच्या ट्रेंडिंग व्हिडिओला आग लागली आणि ब्रिटानियाने स्वतःच्या क्रोइसेंटचे नाव बदलून “रशांत” ठेवले. संपूर्ण भारतात, परदेशी खाद्यपदार्थांचा चुकीचा उच्चार हा एक सर्वसामान्य प्रमाण आहे आणि अपवाद नाही. “Crêpe” (krehp) अनेकदा “क्रेप,” “crème brûlée” (krem broo-lay) मॉर्फ्स “cream broo-lee” मध्ये बनते आणि “schnitzel” (shnitsel) “snitch-sale” बनते. या बहुभाषिक, मसाला-प्रेमळ देशात, ते “चुकीचे” मिळवणे हा आपला बनवण्याचा मार्ग असतो. शहरातील एक आयटी व्यावसायिक नवदीप तुपे यांनी भाषिक जुगाड असलेल्या मेक्सिकन रेस्टॉरंटच्या मालकाने त्यांना क्वेसाडिल्लाचा योग्य उच्चार कसा शिकवला होता ते आठवले. “मला ते काय आहे ते मी टीव्ही शो आणि चित्रपटांमध्ये पाहिले होते आणि मला ते करून पहायचे होते. काउंटरवरील मालकाने मला ‘क्वेसाडिल्ला’ म्हणत ऑर्डर देण्यासाठी धडपडताना पाहिले. तिने मला ‘कैसे दिया’ असे उच्चारायला सांगितले, जसे तुम्ही एखाद्या विक्रेत्याला एखाद्या वस्तूची किंमत विचारत असाल,” तुपे म्हणाले.गोएथे-इन्स्टिट्यूट/मॅक्स म्युलर भवन पुणे येथे जर्मन शिकवणारे तन्मय तगारे म्हणाले, उच्चार ही अर्धी लढाई आणि अनेकदा अर्धी मजा असते. “भारतातील जर्मन शिकविण्याचा एक विचित्रपणा म्हणजे विद्यार्थी किती आत्मविश्वासाने आणि आनंदाने परदेशी खाद्यपदार्थांच्या नावांचा चुकीचा उच्चार करतात हे पाहणे. सचेरटोर्टे (जख-एर-तोर-तेह) हा व्हिएनीजचा प्रसिद्ध चॉकलेट स्पंज केक आहे, परंतु विद्यार्थी अनेकदा सचेरला साखर (मराठीत साखर) शी जोडतात,” तो म्हणाला.“Muskatnuss (उच्चार moos-kaat-nooss) म्हणजे जायफळ, पण Muskat चा आवाज मस्कट सारखा वाटतो, म्हणजे एक थप्पड! वांगे (उच्चार वाहन-गेह) म्हणजे गाल, पण विद्यार्थी हसून हसतात कारण ते वांगे, वांग्यासारखे वाटत होते. मग तिथे डिकमिल्च, दुधाचे एक प्रकार आहे. इंग्रजीत म्हटल्यावर अतिशय विचित्र प्रतिक्रिया,” तगारे पुढे म्हणाले.केवळ आंतरराष्ट्रीय पाककृतीच नाही तर भारतीय प्रादेशिक पदार्थांचाही चुकीचा उच्चार केला जातो. “नेन्जेलंबु रसम” “निंजा रसम” मध्ये बदलते आणि “चेमीन उलार्थियाधु” हे कोणाच्याही अंदाजाप्रमाणे चांगले आहे. कोलकाता येथे इंटर्नशिप करत असलेली फ्रेंच नागरिक ॲडेलिन लॅन्स म्हणाली, “संपूर्ण ‘क्रोइसंट-प्रशांत’चा फज्जा आनंददायक होता. फ्रान्समधील माझे मित्र रील बनवत होते, जिथे ते कॅफेमध्ये जाऊन प्रशांतला विचारत होते, क्रॉइसंट नाही. परंतु हे भारतातील आणि परदेशात प्रवास करताना भारतीयांमधील क्रोइसंट्सचे प्रेम आणि मागणी दर्शवते. भारतीय खाद्यपदार्थ ऑर्डर करताना आपणही चुका करतो. माझ्या एका सहकाऱ्याने मला नम्रपणे सुधारेपर्यंत मी संदेशला ‘सँडविच’ म्हणत राहिलो ते मला आठवते.“सुरतचे हॉस्पिटॅलिटी एक्झिक्युटिव्ह प्रीतम शाह यांनी स्मरण केले की स्थानिक पदार्थांचा अनेकदा केवळ परदेशी नागरिकच नव्हे तर गैर-गुजराती लोकांकडूनही चुकीचा उच्चार केला जातो. “जेव्हा मी 2018 मध्ये हॉटेल मॅनेजमेंट करत होतो, तेव्हा एक परदेशी विद्यार्थी ‘कढी’ चा ‘करी’ म्हणून उल्लेख करत होता. मी समजावून सांगितले की दोन्ही ग्रेव्हीज असताना ‘कढी’ची दही आणि बेसन घालून एक अनोखी तयारी होती. किती गैर-गुजराती भाषिक लोक ‘अखा अडड’ चा ‘अका बाबा’ असा उल्लेख करतात हेही माझ्या लक्षात आले. हे फक्त दर्शविते की लोकांना अन्नामध्ये नवीन गोष्टी वापरण्यात रस कसा आहे, जरी त्यांना ते अचूकपणे कसे उच्चारायचे हे माहित नसले तरीही.”श्रुती महाजन, बेंगळुरू येथील होम शेफ, प्रादेशिक उच्चार कसे विकसित होतात आणि कधीकधी मैत्रीपूर्ण वादाचे बिंदू बनतात हे पाहून त्यांना भुरळ पडते. “दोन वर्षांपूर्वी मी शहरात एका फूड फेस्टिव्हलमध्ये सहभागी झालो होतो, ते ‘दो-सा’ आहे की ‘डो-शा’ यावर एक पॅनेल चर्चा झाली होती. तामिळनाडूचा असल्यामुळे, ‘डोसाई’ ही मूळ संज्ञा आहे, असे सांगून मी चिडलो,” महाजन म्हणाले.